Speech van onze algemene voorzitter

 

Laat ons sabotagedaden plegen.

Dit is geen gebruikelijke openingszin van een toespraak tijdens een academische zitting, laat staan een feestelijke jubileumviering.

 

Dames en heren, genodigden en bestuursleden van onze heerlijke vereniging, laat ons samen opnieuw sabotage plegen, zoals onze stichters het ons voordeden.

 

Ja voor de sabotage van de veroudering,

de sabotage van de sleur van de gewoonte en het doodgewone,

de sabotage van de knorpotterij, de zeurpieten aan de wal

de sabotage van de dodelijke vereenzaming.

Vijftig jaar geleden, 1967, hebben onze stichters zich hiertegen verzet.

De 'golden sixties', de jaren zestig toen alles weer mogelijk werd, waren rijk aan kantelmomenten inzonderheid voor jongeren, met de democratisering van het onderwijs voorop. Wij, onze generatie, waren de begunstigden.

Jong zijn, de knellende maatschappelijke dogma's verbreken, de wereld bestormen en de verbeelding aan de macht, waren de boodschappen.

 

Dat de oudere generatie geïsoleerd raakte, geplet tussen enerzijds de vermolmde en strak verzuilde maatschappij en anderzijds al die Stürm und Drang, dat merkten onze stichters. Zij pleegden met de stichting van een nieuwe ongebonden, vrije vereniging voor ouderen een positieve verzetsdaad.

Daar kwam niet al te veel theoretisch denken aan te pas. Des te groter was de actieve daadkracht van een vereniging met sociale inslag, mensen meetrekken in een belevingsverhaal en met Vlaamse identiteitsbeleving als voedingsbodem. 

Vijftig jaar later. Onze samenleving struikelt weer over vele kantelmomenten. Maar we hebben een voordeel: we zijn vijftig later én wijzer. We weten dat oxytocine, serotonine en endorfine zalige stoffen zijn die zich in ons bloed afscheiden, zodat we ons goed voelen, het geluksgevoel.

Onze stichters hebben de dosissen oxytocine, serotonine en endorfine niet afgemeten in de statuten van de nieuwe vereniging, maar vandaag weten we - wetenschappelijk bewezen - dat een stevige frequentie van sociale contacten niet alleen ons geluksgevoel verhoogt, maar mee zorgt voor de ultieme beloning: langer kwaliteitsvol leven.

Ons rijk verenigingsleven, met het aanbieden van hét brede sociale contact, versterkt ons persoonlijk geluk. 

Wanneer we de jas aantrekken van een ouderenvereniging dan dient deze jas goed te zitten, comfortabel aanvoelen en vooral warmte en beschutting bieden.

Een jas die we net als Sint-Maarten ook kunnen delen. Met deze jas zijn we goed uitgerust om in deze fase van ons onvoltooide leven de wereld verder te ontdekken.

We gunnen alle verenigingen die mensen positief vooruit stuwen die goed zittende jas, inzonderheid onze collega's ouderenverenigingen, grotere en kleinere qua ledenaantal.

Niet zij zijn de concurrenten van de Vlaamse actieve senioren. Waar zich opportuniteiten aandienen, bijvoorbeeld in seniorenadviesraden, is samenwerking geboden.

Samenwerken in ons verenigingsleven reikt sowieso meerwaarden aan.

Die goed zittende jas wordt ons niet zomaar aangemeten.

We zijn de Vlaamse overheid dankbaar voor de financiële ondersteuning.

Datzelfde gevoel hebben we ook wanneer we denken aan onze stichters en de generaties bestuursleden die ons voorafgingen. De aanwezigheid hier als eregenodigden van drie voormalig algemeen voorzitters van onze vereniging, de heren Roger Van Ranst, Walter Opgenhaffen en Roger Deridder en van twee voormalige nationale penningmeesters, de heren Gilbert Van den Neucker en Bob Dewaide, kristalliseert onze dankbaarheid voor de continuïteit die zij brachten, samen met zij die hen voorafgingen in ons vijftigjarig verhaal.

We zijn dankbaar voor de inzet van onze personeelsleden. Honderden vrijwilligers, onze afdelingsbestuursleden en de activisten van de werkgroepen, werken in een 1 plus 1 is 3-formule samen.

Dankbaarheid. Bij deze hier nadrukkelijk vooropgesteld als de goede kweekbodem in het verlangen naar een beloftevolle toekomst voor onze vereniging. We beschikken immers over sterke troeven.

 

Onze stichters lieten in 1967 een nieuw geluid horen. Paternalisme, schuilen in een nostalgisch cocon, verzuild denken en handelen en zich terugplooien op gewoonte en berusting was hun ding niet.

Die grote les die ze ons meegaven kunnen noch mogen wij vergeten.

Onze ongebondenheid - al ingeschreven in onze stichtingsstatuten - inzake ideologie en partijen is wel degelijk een troef in onze maatschappij met een steeds groter schuivend kiezerskorps. Vrijheid in denken en handelen en zonder vooringenomenheid luisteren naar anderen om een eigen mening te vormen is echte democratie.

 

Onze naamgeving houdt een positieve belofte in, én een duidelijk programma.

De component 'Vlaams' in onze naamgeving is een troef daar waar identiteitsbeleving synoniem is van emancipatie, waaronder te verstaan, inzet voor sociale rechten, gelijkwaardigheid, ons Nederlands en onze cultuurerfenis en -beleving, soevereiniteit in denken en handelen, zonder onze gezamenlijke toekomst te vergeten. Alles overgoten door de rijke saus van de samenhorigheid.

In de krant lazen we recent dat parochies werken aan een politiek manifest. In het betoog hiervoor lezen we dat 'binnen de christelijke gemeenschap in ons land ontegensprekelijk een vorm van zelfbewustzijn over de eigen identiteit groeit.'

Het positieve van emanciperende identiteit wordt hier vanuit een andere invalshoek aangewezen.

 

De component 'actief' in onze naamgeving vullen we in via onze afdelingen die dienen uit te munten in inventiviteit, kwaliteit en hartelijkheid bij het organiseren van een stroom aan activiteiten. Optimisme is hierbij de stevige onderbouw.

 

Wij richten ons tot senioren, mensen waarvan de hersenen belangrijker geworden zijn dan testosteron.

Senioren, die het leven niet langer zien als een ons opgedrongen wedstrijd.

Wij richten ons tot levenservaringsdeskundigen.

Wij hebben elkaar iets te vertellen. Wij kijken samen vooruit. Het enige moment dat we achterom kijken is om te zien hoever we al gevorderd zijn in de steeds evoluerende samenleving.

 

Maar er is werk aan de winkel want volgens de jongste peiling van de Koning Boudewijnstichting zegt slechts 1 op de 10 ouderen dat het erop aankomt een geestelijk en emotioneel rijk en gevuld leven te blijven leven.

De ouderenverenigingen en zeer zeker de Vlaamse actieve senioren draaien niet mee in een malcontent verhaal. Zij bieden, zonder opgeheven vingertje wel degelijk het alternatief van het sociaal netwerk.

 

Laten wij, anno 2017, tijden met nog meer kantelmomenten dan in 1967, vele nieuwe geluiden horen.

Wij, dat zijn de honderden bestuursleden van onze 106 over Vlaanderen verspreide afdelingen.

Wij, dat zijn de vrijwilligers die zich in de diverse werkgroepen en provinciale besturen inzetten.

Wij, dat zijn de leden van de algemene vergadering, het parlement van onze vereniging.

Wij, dat zijn de leden van onze raad van bestuur, het opperste beslissingorgaan.

Wij, dat zijn de leden van het dagelijks bestuur.

Wij, dat zijn de personeelsleden.

 

Laten we de programmabelofte die onze naamgeving inhoudt, nog nadrukkelijker dan voorheen waarmaken:

- met niet aflatende creativiteit, met hedendaagse communicatie

- met hoge kwaliteitsinvulling;

- met grote aandacht om, ondermeer wat betaalbaarheid van

  activiteiten betreft, niemand uit te sluiten. We weten immers

  dat met het wettelijk pensioen alleen, de voormalige

  privéwerknemers op de armoedegrens zitten.

- met grote zorg voor elkaar, zeker wanneer het een medelid

  minder goed vergaat. Hierbij denkend aan jong-senioren

  met dementie. 

- met zin voor grote diversiteit qua aanbod. Bijvoorbeeld, onder

  onze leden zijn er beslist veel handige Harry's. Doen we daar

  iets mee? Onze leden zijn dragers van vele verhalen. Doen we

  daar iets mee?

- met oog voor de grote appetijt naar meer informatie en meer

  zingevende invulling van onze zoektocht naar geluk;

- met het stimuleren van het fysiek actief zijn, wat niet alleen

  zorgt voor het afremmen van de ouderdom, maar ook voor het

  verbeteren van ons zelfbeeld en een positief effect op het

  geheugen.

  De schep bovenop is dat jongeren een positiever beeld

  van ouderdom krijgen wanneer ze actieve senioren bezig zien,

  beter nog wanneer ze in de gelegenheid gesteld worden

  samen te werken. Wat dat laatste betreft werken we

  aan de voorbereiding van een project, samen met de hoogst 

  interessante en merkwaardige  jaarkalender De Roets om tot

  een creatieve generatie-overdracht te komen van kennis over

  ons erfgoed en onze geschiedenis.

 

Een positieve beeldvorming van ouderen is heel leuk meegenomen. Samenlevingsopbouw in plaats van -afbraak.

We willen heel ver weg van het verdomhoekje waarin gepensioneerden gestopt worden: afgeschreven, zeurderig, duur kostenplaatje, afremmers van de vooruitgang. 

 

Beeldvorming omkeren is mogelijk. Geven we even voorbeelden van hoe we de perceptie zelf kunnen ombuigen. Het hoeft niet eens centen te kosten.

- Zelfs het voetbal kan ons iets leren. Vorige zaterdag pakte

AA Gent de eerste thuiszege in vijf maanden. De kranten schreven: 'De Buffalo's waren gefrustreerd en Yves Vanderhaeghe, de nieuwe trainer, heeft hen bevrijd met een positieve aanpak en een verfrissend vertoon op het veld'.

De perceptie van verliezers, van lozers, werd in 90 minuten omgebogen. Het publiek scandeerde meteen de naam van de nieuwe trainer.

We onthouden: een positieve aanpak en een verfrissend en verrassend vertoon, de bundeling van enthousiasme, geloof in eigen kunnen en de doelgerichte invulling ervan.

- Tweede voorbeeld. In Passendale werd vorig weekeinde afgeweken van het traditionele militair vertoon bij de herdenking van de bloederigste dagen van oktober 1917. Bij avond zetten zevenduizend burgers kaarsen bij de graven. De verbondenheid onder de deelnemers was voelbaar. De verbondenheid met de door de zinloosheid van machtsvertoon vermoorde soldaten was intens. Het werd en was geen herdenking 'nummertje zoveel'.

 

In de lijn van het tweede voorbeeld, het volgende. Straks op 1 november vindt in bijna één op de vier Vlaamse gemeenten een optreden plaats op een gemeentelijke begraafplaats.

Op meer dan 70 locaties treden tijdens 'Kerkhoffestival Reveil' 92 artiesten op, meer dan op Rock Werchter.

Zij brengen muziek en poëzie en creëren ruimte om te praten over pijn en verdriet bij het afscheid nemen van geliefden, in het verleden of in een directere nabijheid.

Rock en poëzie tussen de chrysanten doorbreekt de verkillende routine van het kerkhofbezoek één keer per jaar.

Wie dacht dat er niets kan veranderen aan een vastgeroeste traditie heeft het dus verkeerd voor.

Respectvol met tradities omgaan betekent ze een kans op overleven bieden door nieuwe ideeën in te brengen en uit te werken.

 

Wij, de Vlaamse actieve senioren, dienen steeds te opteren voor het creatieve, voor innovatie in ons aanbod, voor het opsporen van nieuwe invalshoeken om tradities over te dragen aan jongere generaties.

Niet toevallig luidt ons jaarthema, dat ook nog in 2018 loopt: Vlaamse actieve senioren: dragers van erfgoed en toekomst.

Dat een voorstel ter bespreking en goedkeuring voorligt om het jaarthema 2019-2020 als volgt te formuleren:

 

'Wij, Vlaamse actieve senioren, zijn de stroom. De bedding verbindt. Het water vernieuwt',

wijst het belang aan dat we hechten aan complexloze identiteitsbeleving, samenhorigheid en actuele maatschappelijke betrokkenheid.

 

U hoorde mij nog niet de directe actualiteit commentariëren, zoals de schromelijke toestanden in commerciële woonzorgcentra.

 

Naar aanleiding van ons 50-jarig jubileum werd een memorandum geschreven. Geen nieuwigheid, want eerder handelden memoranda over ondermeer armoedebestrijding, schabouwelijke pensioenvorming bij alleenstaande vrouwen,...

Het jongste memorandum werd deze week naar de media gemaild. Het memorandum dat onze maatschappelijke betrokkenheid aflijnt wordt eerstdaags in eigen publicaties afgedrukt en op onze website geplaatst.

 

We staan in dit memorandum niet aan de klaagmuur, maar wijzen het wel aan als een 'opstand' van een vereniging die ervaringsdeskundige is.

De talrijke obstakels worden aangewezen: de verwrongen pensioenvorming, vermarkting van de zorg, nood aan kwalitatief op maat wonen, nood aan duurzame en veilige mobiliteit, de nood aan een participatieve democratie, de splijtende kloof tussen arm en rijk, individualisering en de daarmee gepaard gaande vereenzaming,...

 

Die obstakels dienen opgeruimd te worden willen we op weg gaan naar het land van de permanente zelfontplooiing, van de samenhorigheid en van de levensvreugde.

Het memorandum bevat zowel voorstellen,

zoals de nood aan een coördinerende ministeriële bevoegdheid voor ouderenbeleid,

als verwijzingen naar het belang en de impact van het seniorenverenigingsleven.

 

Eén element uit het memorandum brengen we hier graag onder de aandacht, namelijk: ouderenverenigingen zijn geen getto's.

Daar ik graag voor mezelf spreek en anderen niet bekritiseer, is introspectie op haar plaats in de Vlaamse actieve senioren.

Dat is de zin en betekenis van het in de praktijk brengen van onze nota 'Goed Beleid'.

 

Waar onze afdelingen goed functioneren zijn ze het beleg op de boterham in het leven van ouderen.

Die afdelingen vormen de warme plek waar we kennismaken met de innovaties van deze wereld en waar senioren door vele en nieuwe sociale contacten genieten van schoonheid en beter leren omgaan met de guurheid van buiten.

 

De Vlaamse actieve senioren, onze vereniging, wil ouderen, hoop en uitzicht bieden op groei. Goed ouder worden gebeurt niet in een getto, niet onder een glazen stolp, niet in een bubbel. Daarom is ongebondenheid en inspraak van de leden o zo belangrijk.

 

Goed ouder worden, de Vlaamse actieve senioren biedt als vereniging hierbij stevige ruggensteun, is het proces van 'steeds meer worden wie je bent'.

Het is het proces van delen met anderen, het proces naar meer welbehagen, het proces van de nooit aflatende bijscholing.

'Ouderen bestaan niet', klonk de provocatieve uitnodiging voor een tweedaags congres deze week in Utrecht.

'Eindelijk oud', is de titel van het recent bij Lannoo gepubliceerd boek van gedragsbioloog, emeritus hoogleraar Marc Nelissen.

Beide titels hebben het gelijk aan hun zijde.

De vergrijzing biedt ook kansen, zoals een sociale vernieuwing van onze maatschappij die zijn weerga niet kent gelet op de hevige demografische verschuiving van onze bevolking.

De ouderenvereniging die het debat hierover ontwijkt, schrijft zichzelf af.

Nieuwe manieren van kijken naar ouder worden, zorg voor elkaar en de bijdrage die ouderen leveren in onze samenleving zijn nu aan de orde.

Voor één derde van de bevolking dringt het stijgen op de maatschappelijke ladder, waarbij iemand anders moet dalen, zich niet meer op.

 

Er komen steeds meer mensen bij die geleefd hebben, maar die hun energie en joie de vivre nog kwijt willen.

Wat een opportuniteit voor ouderenverenigingen, voor de Vlaamse actieve senioren.

 

George Bernard Shaw zei: 'Jeugd is het mooiste ding in de wereld, en wat zonde dat die verspild moet worden aan kinderen.'

Ouder worden is inherent aan alle vormen van leven. Je vloeit er langzaam maar zeker in.

De tweesprong nadert. Of je sluit je af in verbittering, vereenzaming, angst, vooroordelen.

 

Of je wordt drager van de gedachte dat ouderen waardevol zijn, een stevige toekomstschakel voor volgende generaties en vooral dat je eindelijk de precieze definitie van gelukkig zijn formuleert en volgt.

 

De ouderenverenigingen en zeer zeker de Vlaamse actieve senioren situeren zich nadrukkelijk in het tweede optiepakket.

 

Wat die eerste optie van vereenzaming en angst betreft: laten we die saboteren, dag na dag.

 

Johan Velghe, toespraak tijdens academische jubileumviering dd. zaterdag

21 oktober 2017, Antwerpen.

 

 

Geschreven door Tamara Reyniers op 27/10/2017 13:00:30